Khắc sâu những lời Bác dạy

CHÚ DẪN CỦA NHÀ XUẤT BẢN

ĐAU KHỔ LÀ MỘT TRƯỜNG HỌC CỦA SỰ TRƯỞNG THÀNH - ĐAU KHỔ CŨNG LÀ SỰ GIẢI PHÓNG

Tháng 6-1946, với tư cách là thượng khách của Chính phủ Pháp, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (một nước thành lập chưa đầy một năm), Hồ Chí Minh đã đến Pari.

Nhiều câu hỏi được đặt ra trong dư luận thế giới và nhất là các nhà báo: Hồ Chí Minh là ai? Họ "bám" theo vị khách quý, phỏng vấn, chụp ảnh, tò mò, dự đoán, ca ngợi, chống đối...

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành nhiều thời gian tiếp các nhà báo từ cực hữu đến cực tả.

Ngày 1 tháng 6, khi đến Cancútta, các nhà báo Ấn Độ và Anh đã được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sau đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn đến thăm một tòa soạn báo.

Trong thời gian ở Pari (Pháp) ngày 6-8, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần chủ động "họp báo" và sẵn sàng trả lời các nhà báo đến phỏng vấn.

Ngày 12 tháng 7, vào khoảng 6 giờ chiều, Chủ tịch Hồ Chí Minh "họp báo" lần thứ hai. Sau khi tuyên bố 6 điều về "Việt Nam đòi quyền độc lập; tán thành Liên bang Pháp quốc nhưng không chịu phụ thuộc Liên bang; Nam Bộ là của Việt Nam...", Người đã vui vẻ, dí dỏm giải đáp mọi thắc mắc, mọi vấn đề của các phóng viên báo đặt ra.

Một phóng viên báo đề nghị Chủ tịch Hồ Chí Minh cho biết ý nghĩa "cuộc gặp gỡ các sinh viên cách mạng Mađagátxca ngày 5-7 với nhóm Phe Hát và 3 người nữa".

Người nói, đại ý:

"Từ hôm đến Pari, tôi đã gặp rất nhiều nhà báo từ tả đến hữu, gặp nhiều người có thiện chí và người chưa có điều kiện hiểu chúng tôi nhưng lại không thấy ông đề cập tới mà lại quan tâm đến cuộc gặp này. Đây cũng là một cuộc gặp gỡ như mọi cuộc gặp gỡ khác".

Gần 25 năm sau, năm 1970, cuốn sách Cuộc khởi nghĩa năm 1947 của Jacques Trouche và Franỗois Maspéro in tại Pari, đã nhắc lại sự kiện này: "Tháng 7-1946 tại Pari, Hồ Chí Minh đã nói với Giắc Rabemanangara rằng: "Đau khổ là một trường học của sự trưởng thành. Tự do là điều quý giá nhất đối với một dân tộc . Việc khôi phục tự do cho một dân tộc là một việc khó khăn và muốn đạt tới kết quả đó cần phải biết trải qua một con đường kiên nhẫn và thử thách lâu dài.

Sự đau khổ! Cần biết mang lại cho nó cái giá trị chân chính của nó: Kêu gào là vô ích. Một dân tộc biết đau khổ trong im lặng là một dân tộc vĩ đại và dân tộc đó đáng kính bởi vì chính sự đau khổ cũng là sự giải phóng".

Lời nói của chiến sĩ cách mạng Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh người mà những nhà yêu nước Mađagátxca đã từng quen biết, hợp tác đấu tranh, đến với họ giữa lúc nhân dân Mađagátxca đang đòi độc lập, sau khi bị đế quốc Pháp cai trị từ năm 1883. Cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Mađagátxca kéo dài mãi đến năm 1975.

Trình bày ý kiến này của mình với các bạn chiến đấu Mađagátxca hôm đó, Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã giới thiệu chính bản thân mình, kinh nghiệm bản thân và đau khổ của bản thân.

Những điều chúng ta biết được về sự đau khổ của Bác Hồ là hạn chế so với sự thật. Bác chưa cho chúng ta biết nhiều và chúng ta cũng chỉ mới tìm biết được những nỗi đau khổ lớn - đau khổ lớn nhất của Bác là nước mất, là làm dân nô lệ... Đối với người hiểu biết, trí thức, nỗi đau khổ ấy lại tăng lên gấp bội phần. Những đau khổ khác là đói, rách, bệnh tật, tù đày, rét lạnh trong các nhà tù và cả giữa các thủ đô Luân Đôn, Pari... Cũng có thêm nỗi buồn đau khi có các bạn, đồng chí chưa hiểu mình, chưa đồng tình với một cái "đúng" trong một thời điểm "sai". Trong những đau khổ ấy, có đau khổ của bản thân, của một người con trong gia đình. Năm 1901, tám năm sau khi ông ngoại qua đời, cậu bé Nguyễn Sinh Cung 11 tuổi đã phải chịu tang mẹ. Bố và anh trai đi vắng, Cung đã chia sẻ mọi điều thiếu thốn với người em mới sinh. Đám tang mẹ vắng lạnh và phải tránh những con đường cấm của kinh thành Huế, tiếp đến là những ngày bế em đi xin sữa, xin cháo, xin ăn... rồi lại đến ngày em mất... Tất cả những cơ cực, đau khổ đó đã đè nặng trên đôi vai gày yếu của cậu bé. Những tưởng Nguyễn Sinh Cung bị suy sụp tinh thần tiếp theo cái chết của bà ngoại, người đã dành cho anh tình yêu thương sâu sắc sau khi mẹ mất, nhưng Nguyễn Sinh Cung - Nguyễn Tất Thành đã vượt qua và tồn tại.

Đau khổ đó là trường học cho sự trưởng thành của Nguyễn Tất Thành. Bảy năm sau (năm 1908), đau khổ đó đã góp cho "sự giải phóng" của anh: Nguyễn Tất Thành tham gia cuộc biểu tình chống thuế của nông dân Thừa Thiên.

Từ đau khổ rộng lớn là mất nước của một người dân đến đau khổ của bản thân, một người con trong gia đình, trải qua "trường học trưởng thành", qua đau khổ, Nguyễn Tất Thành đã tự giải phóng mình để đi đến vận động, giác ngộ, lãnh đạo những người cùng đau khổ như mình giải phóng đất nước, giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người.

Nxb Chính trị quốc gia

TINH THẦN YÊU NƯỚC VÀ TINH THẦN QUỐC TẾ

Lịch sử nhiều nước trên thế giới không phải không gặp những khúc quanh: "yêu nước" thì mang tiếng "quốc gia", có tinh thần "quốc tế" lại được "khen" là "giai cấp chủ nghĩa".

Có người lại cho rằng, hai khái niệm này nếu chưa phải là xung khắc như thuỷ với hoả thì cũng như Đông với Tây. Nói thế cũng đúng. Nhưng về một mặt nào đó "Đông" có trong "Tây", "Tây" nằm trong "Đông" thậm chí Đông Tây vẫn bắt tay nhau chặt chẽ, như Đông Tây y kết hợp chữa bệnh cứu sống con người! Nước, có lúc lại tăng sức mạnh của lửa lên chưa biết chừng!

Trong cuốn Thường thức chính trị ký bút danh Đ.X., Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh viết vào năm 1953, Nhà xuất bản Sự thật xuất bản năm 1954, có đoạn như sau:

"Tinh thần yêu nước là kiên quyết giữ gìn quyền độc lập, tự do và đất đai toàn vẹn của nước mình" ¹ .

Thật là rõ ràng và những ai làm không đúng, làm trái lại những điều cơ bản trên đều là chưa hoặc không có tinh thần yêu nước theo quan điểm của Bác.

Về tinh thần quốc tế, Bác dạy "là đoàn kết với các nước bạn và nhân dân các nước khác để giữ gìn hoà bình thế giới, chống chính sách xâm lược và chính sách chiến tranh của đế quốc" ² .

Kết hợp giữa tinh thần yêu nước và tinh thần quốc tế, Bác viết: "Để giữ quyền tự do độc lập của Tổ quốc, chúng ta phải kiên quyết kháng chiến đến thắng lợi hoàn toàn.

Đánh đuổi đế quốc Pháp - Mỹ không những là lợi ích riêng cho nước ta, mà cũng làm yếu thế lực đế quốc góp phần vào giữ gìn hoà bình thế giới.

Mà giữ gìn hoà bình thế giới tức là giữ gìn lợi ích của nước ta. Vì lợi ích của nhân dân lao động khắp thế giới là nhất trí... Đó là lập trường quốc tế cách mạng... Tinh thần yêu nước và tinh thần quốc tế liên hệ khăng khít với nhau" ³ .

Từ những lời dạy của Bác, ta có thể hiểu là càng yêu nước bao nhiêu càng có tinh thần quốc tế bấy nhiêu. Tinh thần quốc tế cách mạng chân chính là phải kết hợp khăng khít với tinh thần yêu nước.

Những ai từng vỗ ngực là "tinh thần quốc tế cao" nhưng lại đi trái quyền lợi của Tổ quốc mình, "không kiên quyết giữ gìn quyền độc lập, tự do và đất đai toàn vẹn của nước mình" (lời Bác) thì làm sao có thể coi là có tinh thần đấu tranh cách mạng được.

1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.7, tr.227.

2. Sđd, t.7, tr.227.

3. Sđd, t.7, tr.227-228.

Nxb Chính trị quốc gia

BÁC DẠY TRẺ

CHÚ LÀM CHỦ TỊCH, ĐỂ BÁC LÀM THỨ TRƯỞNG

ĐI BỘ THÔI ĐỂ DÀNH TIỀN CỨU QUỐC

THỰC TÚC BINH CƯỜNG

CÀNG KHÁ LÊN CÀNG PHẢI CHÚ Ý CHỐNG THAM Ô, MÓC NGOẶC

CHUYỆN VỀ BẢN TỔNG CƯƠNG VÀ ĐIỀU LỆ ĐẢNG CỦA BÁC - BÀI HỌC ĐẦU TIÊN VỀ LÀM CÁCH MẠNG

BỤNG CHỮ, HŨ VÀNG

BÁN NGÔI THỨ

BIỆT LẬP VÀ HOÀ NHẬP

"CHÚNG TA PHẢI PHI NƯỚC ĐẠI"

"DÂN NHƯ NƯỚC, MÌNH NHƯ CÁ"

NGƯỜI ĐỨNG ĐẦU NHÀ NƯỚC TỰ PHÊ BÌNH

LÀM GƯƠNG DỄ MÀ KHÓ VẬY!

ĐỌC LẠI BÀI "HY SINH"

MÙA XUÂN NÓI VỀ CÁI THIỆN, CÁI ÁC

BỘ QUẦN ÁO LỤA

ĐỊNH NGHĨA "KHIÊM TỐN"

"CHƯA THẬT ĐÚNG BẢN CHẤT CỦA NGÀNH HẬU CẦN"

BÀN DANH DỰ DÀNH CHO AI?

DÂN MÀ KHÔN, QUAN KHÔNG THỂ THAM... NHŨNG

NGÀY XƯA...

VIỆC GÌ KHÓ NHẤT TRONG MỖI CUỘC ĐỜI?

KỶ NIỆM CỦA ANH LÍNH BIỂN

MUỐN ĐI XA, CHÂN PHẢI ĐẶT TỪ TRONG NHÀ

MỘT CÂU CHUYỆN RẤT BỔ ÍCH CHO CÁC NHÀ BIÊN TẬP BÁO, SÁCH...

"LỘC BẤT TẬN HƯỞNG"

TA DÙNG CHỮ TA

TRÁT PHẤN LÊN BỘ MẶT GÀY GÒ

THIỂU SỐ PHẢI PHỤC TÙNG

PHƯƠNG PHÁP HỒ CHÍ MINH

Ta thường được huấn luyện rằng "vấn đề đầu tiên là đường lối". Rất đúng. Yêu nước như hai cụ Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, như các anh hùng "Bình Tây đại nguyên soái", Phan Đình Phùng,... tuy có thừa nhưng thiếu "thiên thời, địa lợi, nhân hoà" kết tinh vào đường lối nên chưa thành công. Sau đó là gì? "Cán bộ quyết định tất cả"! Đây là câu của Stalin. Rất chính xác. Ngay cả các loại hình tôn giáo cũng phải cần đến một thầy giáo giảng, mục sư, linh mục, thầy chùa, đại đức, hoà thượng...

Theo Bác Hồ, còn phải bổ sung một yếu tố nữa mới thành công: Đó là phương pháp.

Cũng là đánh giặc, đường lối đúng, chủ trương sát hợp, cán bộ quyết tâm, nhưng phương pháp sai, có khi không thắng mà còn gây tổn thất. Điện Biên Phủ là một bằng chứng. Nếu mà nghe ai đó cứ "tốc chiến, tốc thắng" thì chậm, lâu mới có trận đánh "chấn động địa cầu".

Ai cũng biết "đoàn kết là sức mạnh"; Bác Hồ cũng đã dạy "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết.

Thành công, thành công, đại thành công" nhưng cách - tức là phương pháp, đoàn kết thế nào để thành công đâu phải chuyện dễ, đó là cả một vấn đề lớn.

Thật là sai lầm nếu chỉ hô hào "đoàn kết" mà không "tự phê bình", "tự chỉ trích"; góp ý xây dựng với đồng chí thì đỏ mặt, tức tối, đập bàn khua ghế! chẳng nhường ai, chẳng "hy sinh" gì.

Bác Hồ không như thế. Bác phê bình nhẹ nhàng, dùng từ ngữ "êm ái" mà sâu sắc, người được "phê" dễ dàng nhận ra lỗi của mình vui vẻ chấp nhận và sửa chữa. Sai sót của cơ quan, Chính phủ, cán bộ, Bác xin nhận lỗi với đồng bào. Bác thân thiện với mọi người đảng viên, chiến sĩ, bảo vệ, bộ trưởng, linh mục, sư tăng, đồng bào dân tộc thiểu số, bạn bè nhân dân thế giới; động viên toàn thể dân tộc "con rồng, cháu tiên" hãy vì công việc nước, đặt "Tổ quốc trên hết"; kêu gọi đoàn kết không bỏ sót ai, sang hèn, giàu nghèo, nhiều chữ, ít chữ, quan lại cũ, thông ký xưa,... trong công cuộc giữ nước và dựng nước.

Việc khác như học tập nước bạn, Bác cũng có phương pháp riêng. Nước bạn lập chính quyền "Xôviết công nhân và binh lính", sau đó mới thành lập chính quyền dân chủ nhân dân, lập nước "dân chủ cộng hoà". Sau này báo chí có nói tới "chính quyền vô sản chuyên chính" theo cách của một nước khác. Có người hỏi tại sao không "theo" Liên Xô? Bác trả lời:

- Không theo Liên Xô không phải là mình không mácxít. Theo Liên Xô chưa hẳn đã là mácxít. Học tập chủ nghĩa Mác - Lênin là phải biết vận dụng, xây dựng vào điều kiện, hoàn cảnh của Việt Nam. Ví dụ như "đại đoàn kết"...

Có đường lối, có cán bộ mà không có phương pháp đúng, việc sẽ không thành. Cán bộ ta, không ít người chưa coi trọng phương pháp, nên lấy lời dạy của Bác mà thực hiện, ắt sẽ thành công.

Nxb Chính trị quốc gia

BÁC NÓI VỀ CỜ TỔ QUỐC

BÁC PHẢI NHƯỢNG BỘ

THAY CHO LỜI KẾT

Chúng ta được Bác răn dạy bằng lời nói, bài viết và bằng cả những hành động cụ thể trong thực tế. Chúng ta còn được Bác răn dạy bằng tấm gương của Bác, bằng những răn dạy không có lời, bằng chính nhân cách của Người.

Bằng cả cuộc đời hy sinh vì Dân vì Nước, Bác dạy chúng ta "suốt đời là đầy tớ của nhân dân", phải coi "có Tổ quốc mới có ta. Nước là rất trọng, ta là rất khinh" như câu khẩu hiệu Bác đề trên tờ Việt Nam độc lập , số 103, ngày 21-8-1941.

Kính trọng dân, là Chủ tịch nước, Bác xưng cháu với cụ Phụng Lục. Trong bữa ăn, có người già, em nhỏ, chiến sĩ... bao giờ Bác cũng xẻ món ăn ngon để khách phần nhiều hơn mình. Dạy cho những người hoang phí, cậy tiền của, có khi là của công, lòng chúng ta đau thắt khi thấy Bác ngồi khâu đôi tất rách, phe phẩy cái quạt cọ, đi xe cũ "ai thích đi nhanh, đi xe đạp thì đi"...

Dạy các vị tướng phải thương yêu chiến sĩ Bác đã bỏ tiền riêng, nhờ người mua nước ngọt cho anh em uống khi làm nhiệm vụ giữa trưa hè trên nóc nhà Quốc hội...

Mong ước, "thế giới một nhà", Bác tặng con gái Tướng Sa Lăng quả táo to nhất trong tiệc chiêu đãi, gửi thư an ủi chị Morixơn... coi tất cả những người bị áp bức trên thế giới đều là bạn bè, là "đồng bào"...

Ai là những người cộng sản trong số biết bao nhiêu đảng viên thực sự nghe lời Bác dạy? Bao nhiêu cán bộ đã làm trái lời Bác? Những người hám danh, tham lợi; họ bán rẻ đạo đức cách mạng, lương tâm khi tham ô, lãng phí, buôn lậu; họ gieo rắc gương xấu, gây hậu quả tai hại trong cuộc sống; họ chấm một vết nhơ vào lịch sử của Nhà nước, của Đảng.

Ba mươi năm sau khi Bác ra đi, Bộ Chính trị phát động việc tự phê bình và phê bình trong cán bộ, đảng viên; ba mươi bảy năm sau Đảng ta tổ chức cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh". Cuộc vận động thực sự là phong trào rộng khắp không chỉ là cho hiện tại mà còn lâu dài về sau, có tác động tích cực trong đời sống chính trị - xã hội trên con đường phát triển.

Là con cháu Bác Hồ kính yêu, thương nhớ Bác, làm theo tấm gương của Bác, học tập những lời dạy của Bác, chúng ta tin chắc rằng "chúng ta sẽ dũng cảm", để mãi mãi có được "tấm lòng trong sáng", xứng đáng danh hiệu "người cộng sản".

Nxb Chính trị quốc gia

Tác phẩm liên quan

Liên kết website